زماني كه بيمار كلمه سرگيجه را به كار مي برد مي تواند معاني مختلفي داشته باشد و پزشك بايستي سوالات دقيقي بپرسد تا مشخص شود منظور بيمار از سرگيجه دقيقا چيست.سرگيجه مي تواند به صورت سبكي سر، احساس غش كردن و افتادن ،حس عدم تعادل، احساس شناور بودن در محيط و يا توهم اينكه محيط اطراف در حال چرخش است باشد.امروز در مبحث سرگيجه به مورد آخر مي پردازيم كه سرگيجه دوراني يا ورتايگو ( Vertigo ) نام دارد.
سرگيجه
زماني كه بيمار كلمه سرگيجه را به كار مي برد مي تواند معاني مختلفي داشته باشد و پزشك بايستي سوالات دقيقي بپرسد تا مشخص شود منظور بيمار از سرگيجه دقيقا چيست.سرگيجه مي تواند به صورت سبكي سر، احساس غش كردن و افتادن ،حس عدم تعادل،احساس شناور بودن در محيط و يا توهم اينكه محيط اطراف در حال چرخش است باشد.امروز در مبحث سرگيجه به مورد آخر مي پردازيم كه سرگيجه دوراني يا ورتايگو ( Vertigo ) نام دارد.
سرگيجه دوراني يا ورتايگو ( Vertigo ) به حالتي اطلاق مي شود كه بيمار تصور مي كندكه اتاق و محيط اطراف او در حال چرخش و حركت هستند كه البته يك حس كاذب است و چنين اتفاقي در حقيقت نمي افتد و اين صرفا احساس بيمار است.علت ورتايگو ميتواند مربوط به گوش داخلي و اعصاب اين ناحيه باشد كه مركز تعادل در گوش هستند و يا ممكن است كه ناشي از آسيب سيستم عصبي مركزي شامل ساقه مغز و مخچه باشد.در نواحي از گوش داخلي مراكزي است كه گيرنده هاي حس تعادل نام دارند كه با حركت سرمايعي كه در اين مراكز وجود دارد حركت مي كنند و گيرنده هاي اين مراكز تحريك مي شوند.در هر ثانيه هزاران پيام عصبي از طريق گوش داخلي واعصاب به مغز مي رود كه به ما اطلاع دهند موقعيت سر ما به بدنمان و محيط درچه وضعيتي قراردارد.پس نقش گوش داخلي در اين قضيه بسيار مهم است و اگر دچار مشكل بشود فرد دچار احساس سرگيجه خواهد شد.
علل محيطي ورتايگو يا سرگيجه
علل محيطي چنانچه گفته شد مربوط به گوش داخلي مي شود و اعصابي كه از گوش داخلي به سيستم عصبي مركزي مي روند كه يكي از علل آن عوامل ژنتيكي است كه به آن بيماري منيير( Mennier ) مي گويند.اين بيماري معمولا با حس پري گوش،كاهش شنوايي و صداي زنگ زدن در گوش همراه است و اين سرگيجه مي تواند چند دقيقه تا چند ساعت و حتي يك روز كامل طول بكشد.بيماري منير در چندين مرتبه در زندگي فرد مي تواند رخ دهد.
علت محيطي ديگر سرگيجه در گوش داخلي التهاب عصب تعادل است كه نوريتيت وستيبولار(Vestibular Neuritis ) نام دارد و علت ديگر مي تواند التهاب مجاري تعادلي در گوش داخلي باشد كه به آن لابيرنتيت (Labyrinthitis) مي گويند.علل مختلفي مثل عفونت هاي دستگاه تنفسي فوقاني و يا عفونت گوش مياني كه به گوش داخلي رسيده است و يا عفونت هاي ويروسي مانند هرپس تبخالTزونا نيز مي توانند باعث التهاب عصب تعادل و يا التهاب گوش داخلي شوند.
علت ديگر ممكن است تومور خوش خيم عصب گوش باشد كه به آن آكوستيك نوروما (Acoustic Neuroma ) مي گويند .گاهي نيزعلت خاصي براي سرگيجه پيدا نمي شود كه مي تواند سرگيجه خوش خيم موقعيتي( BPPV )باشد.از علل ديگر سرگيجه با منشا گوش داخلي مي تواند مربوط به عوارض داروها باشند و گاهي هم با ضربه به سر اين مشكلات در گوش داخلي ايجاد مي شود كه موجب سرگيجه مي شود.معمولا با علل محيطي كاهش شنوايي و احساس زنگ زدن در گوش،حالت تهوع و استفراغ هم ممكن است ديده شود.
علل مركزي سرگيجه مربوط به مشكلات ساقه مغز و مخچه است كه به دنبال سكته مغزي و يا كاهش موقت خونرساني به مغز و يا تومورهاي مخچه اي ايجاد مي گردند.گاهي حتي ميگرن مي تواند باعث سرگيجه شود.وقتي علت سرگيجه از علل مركزي باشد.معمولا بيمار با علائم ديگري مانند دوبيني ،اختلال درتكلم، ضعف و گز گز اندام ها و گز گز و بي حس شدن صورت ممكن است همراه باشد.در علل مركزي علت ها نگران كننده تر هستند و بايستي حتما بررسي و پيگيري شوند كه علت آن ها مشخص شوند.اگرچه با علل مركزي گاها ممكن است كاهش شنوايي هم ديده شود اما وقتي فرد احساس سرگيجه دارد همراه با كاهش شنوايي و وزوز گوش در اكثر مواقع علت آن محيطي است كه به آن ها اشاره شد.همچنين وقتي كه موقعيت سر و جابه جا كردن سر و حركت بدن حس سرگيجه را شديدتر كند بيشتربه علت محيطي مي توان شك كرد.
در شرح حال گرفتن از بيمار بايستي دقت شود و حتما سوال شود كه سرگيجه ها آيا ناگهاني ايجاد شده است يا به تدريج و اينكه معمولا چقدر طول مي كشد و علائم همراه آن چه بوده است و آيا قبلا هم سابقه داشته است يا اولين بار است كه رخ داده است.
درمان :
درمان بستگي به نوع سرگيجه دارد،برخي از سرگيجه ها يه طور خود به خود بعد از چند روز يا چند هفته خوب مي شوند.از جمله اين سرگيجه ها مي توانيم به التهاب گوش داخلي(لابرنتيت و يا نوريتيت وستيبولار)اشاره كرد.گاهي نيز اين سرگيجه ها به داروهايي مثل استروئيدها يا همان كورتون نياز پيدا مي كنند.داروي اصلي سرگيجه داروهاي ضدتهوع و استفراغ هستند كه همراه با اين علائم سرگيجه را نيز از بين مي برند.گاهي نيز براي درمان سرگيجه ها بايد مانورها و فعاليت هاي فيزيوتراپي را به بيمار آموخت كه اين حركات مي تواند موجب موثر واقع مي (BPPV) پيشگيري از سرگيجه شوند و يا سرگيجه را كم كنند.
اين درمان به ويژه در سرگيجه هاي خوش خيم وضعيتي شود.اگر علت سرگيجه عفوني باشد نياز به آنتي بيتوتيك وجود دارد و گاهي نيز داروهاي پايين آورنده فشار خون مثل داروها ي ادرارآور مثلا در بيماري منيير تجويز مي شوند. گاهي نيز در موارد شديد ممكن است از جراحي استفاده گردد و در موارد مربوط به علل مركزي مانند تومورهاي مغزي بايستي علت اصلي پيدا شود و درمان آن صورت گيرد كه در در نتيجه اين درمان سرگيجه هم كه به دنبال آن بيماري ايجاد شده است از بين خواهد رفت.
به هر حال ورتايگو يا سرگيجه بيماري است كه حتما بايستي توسط پزشك بررسي شود و پزشك متخصص در اين حيطه معمولا است و گاهي نيز متخصص مغز و اعصاب در اين خصوص كمك كننده هستند.ورتايگو (ENT)متخصص گوش و حلق و بيني سرگيجه اي است كه مي تواند بسيار ناتوان كننده باشد و مانع از انجام كارهاي روزانه فرد شود و حتي مي تواند احتمال تصادفات را حين رانندگي افزايش دهد و عملكرد فرد را در كارها پايين بياورد و حتي روي روحيه فرد به خاطر تاثيري كه در زندگي مي گذارد اثرگذاشته و اگر بيمار به پزشك مناسب مراجعه نمايد و درمان مناسب دريافت كنند بسيار كمك كننده خواهد بود و توصيه ميشود
بيمار با علائم سرگيجه يا ورتايگو به كارهايي كه احتمال آسيب به خود و ديگران دارد نپردازد،به ويژه از رانندگي در هنگام سرگيجه خودداري نمايد.
کلنیک تخصصی بیمارستان ابن سینا
مجموعه درماني ابن سينا علاوه بر متخصصين گوش و حلق و بيني و نيز متخصص مغز و اعصاب داراي كلينيك تخصصي به نام كلينيك سرگيجه است كه مي تواند به درمان شما كمك نمايد،فقط كافيست با 02147900تماس بگيريد
