آيا تاكنون كلمه ” پالس اكسيمتر” به گوشتان خورده؟اگر زمينه بيماري قلبي يا ريوي داشته باشيد ممكن است تجربه استفاده از اين دستگاه كوچك را درخانه مطب پزشك يا در اورژانس داشته باشيد. اما فارغ ازهر آشنايي قبلي ، از حدود يك سال پيش كه بيماري كوويد-19به جهان ما پا گذاشته اسم اين دستگاه از گوشه و كنار زياد به گوش ميرسد.
- پالس اكسيمتر چيست و چه چيزي را اندازه گيري مي كند؟
نام اين دستگاه از سه كلمه پالس( ضربان قلب)، اكسي( مخفف اكسيژن خون) و متر( يعني اندازه گيري كننده) تشكيل شده. يعني اين دستگاه
- ضربان قلب در دقيقه
- درصد اكسيژن اشباع خون
را اندازه گيري مي كند. در واقع وقتي ما نفس مي كشيم ، هوا وارد ريه ها شده و از ريه ها وارد انشعابات بسيار كوچكي مي شود كه به جريان خون راه دارد و در اين مناطق اكسيژن وارد جريان خون ما مي شود. و از خون به تمام نقاط بدن مي رود.
پالس اكسي متر يك دستگاه كوچك است كه مثل يك گيره دو سمت انگشت شما را مي گيرد و با فرستادن نور مادون قرمز درصد اكسيژني كه به گلبول هاي قرمز متصل شده را اندازه مي گيرد و سريعا روي مانيتور كوچك آن ظاهر مي شود. طبعا هر چه اكسيژن كمتري به خون برسد اين عدد كمتر خواهد بود.
- آيا پالس اكسيمتر به تشخيص سريع كوويد-19 كمك مي كند؟
ويروس عامل بيماري كوويد-19 از طريق ايجاد التهاب و پنوموني به ريه هاي فرد درگير آسيب مي زند و آسيب به ريه نيز مستقيما بر ميزان جذب اكسيژن و سطح اكسيژن خون تاثير مي گذارد. اين رويداد در تمامي مراحل بيماري ،از خفيف تا شديد، مي تواند قابل رويت باشد. اين شمول در جايي مهم مي شود كه فرد علائم كمبود اكسيژن مثل تنگي نفس را نشان نمي دهد اما وقتي اكسيژن خون او را اندازه مي گيريم از آنچه به نظر مي رسد بدحال تر است و نياز به مراقبت پزشكي فوري دارد. به اين افراد” كم اكسيژن هاي خوشحال” مي گويند! (Happy Hypoxia)
به همين علت استفاده از اين دستگاه احتمالا راهكار مناسبي براي اقدام به موقع درماني در بيماران مبتلا به كرونا مي باشد.
البته اين به اين معنا نيست كه استفاده از پالس اكسي متر و يا گرفتن تب وسيله تشخيصي براي اين بيماريست. تنها راه تشخيص قطعي اين ويروس در بدن شما همان تست مولكولي يا PCR است.
- چه زماني اعداد پالس اكسي متر نگران كننده مي شوند؟
عدد واحد و مشخصي كه سطح اكسيژن خون را به وسيله ي آن ايده آل اعلام كنيم وجود ندارد.
براي قضاوت بهتر درباره ي اين عدد و شرايط شما در زمان ابتلا به كرونا بايستي مقدار اوليه اكسيژن خود را كه در روزهاي اول ابتلا اندازه گرفتيد در ياد داشته باشيد. اين مقدار اوليه مي تواند تحت تاثير بيماري هاي زمينه اي قلبي-ريوي و يا چاقي باشد.
در بيماراني كه در خانه شرايط بيماري خود را روزانه پايش مي كنند و اكسيژن خون خود را اندازه گيري مي كنند نبايد اين عدد از حدود 90-92 در صد كمتر بشود. در صورتي كه عدد نمايش داده شده به صور مداوم از اين محدوده فاصله بگيرد بايستي پزشك خود را مطلع سازيد.
- چه زماني اعداد نشان داده شده قابل اطمينان نيستند؟
در افرادي كه ناخن مصنوعي و يا لاك ناخن( مخصوصا لاك هاي تيره رنگ) دارند عدد نمايش داده شده ي ميزان اكسيژن خون ممكن است به طور كاذب ، كمتر از ميزان واقعي باشد. همچنين در افرادي كه از قبل بيماري هاي نقص خونرساني محيطي داشته اند بطوريكه خونرساني به نوك انگشتان كمتر از افراد سالم باشد (نظير بيماري رينود) ، ميزان نمايش داده شده ي اكسيژن به طور كاذبي كمتر از ميزان واقعي مي باشد.
تهيه و تنظيم : دكتر مهسا بابايي( داروساز بيمارستاني)
