مهم ترین روش براي پیشگيري از زخم پای دیابتی و آسیب پاها حفظ سطح قند خون در محـدوده طبیعـي ،تغذیه صحیح, ورزش و رعایت بهداشت فردي است.
زخم پا یكي از شایعترین و جدي ترین عوارض دیابت است و بیشترین علت بسـتري بیماران دیابتي مي باشد كه منجر به ناتواني وقطع عضو مي گردد . فشار مكرر و مداوم روي برجستگي هاي استخواني در بیماران دیابتي باعث ايجاد تاول مي شود ، از دست دادن پوست همراه با درگيري عروق محیطـي وسیسـتم ايمـني ضعیف محیطي مناسب جهت رشد میكروب ها و ايجاد عفونت است.
علائم عفونت پا گرمي ،قرمزي ، حساسیت ،تورم ،خروج ترشحات چركي از محل زخم ،بوي بد زخم در صورت وجود حداقل ٢ مورد از موارد ذكر شده ،احتمال عفونـت پـا وجـود داشته و فورا” باید به پزشك مراجعه نمایید .
اگر شما یك بیمار دیابتي هستید حتما” روزانه پاهایتان را معاینه كنید تا مشكلات كوچك را بیابید و اجازه ندهید به آسیب هاي جدي تبدیل شود و با روش های سـاده شستشـو و درمان هـاي موضعي مي توانید آن را رفع كنید .
انواع زخم پای دیابتی
براساس درجه بندی واگنر، زخم های دیابتی به 6دسته زیر تقسیم میشوند:
- زخم پای دیابتی درجه صفر: در این درجه هنوز زخمی ایجاد نشده اما بیمار های ریسک میباشد و احتمال ایجاد زخم پای دیابتی بسیار بالاست.
- زخم پای دیابتی درجه 1: زخم سطحی که تا درم پیشرفته است.
- زخم پای دیابتی درجه 2: زخم عمقی که تا لایه های زیرین اپیدرم پیش رفته و ممکن است تاندون یا استخوان مشخص باشد.
- زخم پای دیابتی درجه 3: زخم عمیق همراه با آبسه و استئومیلیت (عفونت استخوان)
- زخم پای دیابتی درجه 4: گانگرن انگشتان پا
- زخم پای دیابتی درجه 5: گانگرن تمام پا
درمان زخم پای دیابتی
- بهترین درمان پیشگيري است، حذف فشار همواره ركن اساسي درمان است.
- برداشتن بافت هاي مرده از روي زخم.
- پانسمان روزانه زخم به شیوه مناسب.
- استفاده مناسب از آنتي بیوتیك ها بهداشت و مراقبت از پاها.
- پاها را با آب ولرم و صابون ملايم هر روز بشویید.
- پاها بخصوص انگشتان را با استفاده از یك حوله نرم و با كف دست با ملايمت بدون اینكه خراش ايجاد كند خشك كنید . پاها را با روغن هاي گیاهي مثل روغن زیتون ماساژ دهید تا پوست پاهایتان خشك نشود ،اما بين انگشتان پا نمالید زیرا مستعد رشد قارچ خواهد بود.
- از جوراب هاي نخي استفاده نمایید و آن را روزانه تعویض كنید.
- قبل از پوشیدن جوراب پاهاي خود را خشك كنید از پوشیدن جوراب هایي با بند لاستیكي یا كش در بالاي آن خودداري كنید.
- براي بررسي كامل هر دو پا از آینه استفاده كنید و مراقب هر قرمزي یا تاول و خراشیدگي باشید.
- با مشاهده اولين علامت از قرمزي , تورم و یا دردي كه برطرف نمي شود یا خواب رفتگي و بي حسي یا احساس مورمور شدن به پزشك مراجعه كنید .
- ناخن هاي خود را به صورت صاف بگيرید و داخل بستر ناخن نروید و با سوهان سر ناخن ها را صاف كنید.
- به هیچ عنوان حتي در منزل پا برهنه راه نروید.
- كفش بدون جوراب نپوشید ،قبل از پوشیدن كفش داخل آنرا نگاه كنید ،سنگریزه ها ، بند پاره كفش و ناخن هاي بلند مي توانند تبدیل به نقاط فشاري شوند و منجر به التهاب و عفونت شوند.
- از كفش مناسب استفاده كنید هرگز از كفشي كه قسمت پنجه و پاشنه آن باز است استفاده نكنید.
- قبل از اینكه پایتان را در آب فرو ببرید ،دماي آنرا با دستتان كنترل كنید.
- بدون استفاده از ضد آفتاب در معرض نورخورشید قرار نگيرید.
- اگر پایتان میخچه یا پینه دارد ، خودتان براي برداشتن آن اقدام نكنید و اجازه دهید پزشك آن را بردارد.
- بطور منظم جهت معاینه به پزشك مراجعه كنید.
شاکویو تراپی
شاکویو تراپی یک روش کمهزینه، راحت و مؤثر برای درمان زخم پاهای دیابتی میباشد. شاکویو درمانی باعث تحریک فاکتورهای رشد مرتبط با رگزایی، فاکتورهای رشد اندوتلیال عروق و آنتیژن هستهای سلولهای درحال تکثیر میشود. این فرایند منجر به رشد رگهای جدید و بهبود خونرسانی به محل زخم، افزایش تکثیر سلولی و تسریع در باززایی و ترمیم بافتهای آسیبدیده میشود.
میکروواستراپی
جریانهای الکتریکی خفیف یا میکرو کارنتهایی که در روش میکروواستراپی استفاده میشود، خاصیت تحریککنندگی جریان خون در مقیاس میکرو را دارد که منجر به بهبود قابل ملاجظه پاسخ زخمهای دیابتی دست و پا نسبت به روشهای درمانی میشود.
- میکرو کارنت از طریق پمپاژ خون و تقویت گردش خون در سطح میکرو، تخلیه بهتر سیاهرگها و بهبود اکسیژنرسانی به بافتها، سرعت بهبود زخمها را افزایش میدهد.
- میکرو کارنت باعث تحریک رگزایی میشود.
- میکرو کارنت باعث تحریک فعالیت فیبروبلاستها میشود.
- میکرو کارنت روند آسیبدیدگی عصب (نوروپاتی) را متوقف میکند.
پلاسمای غنی از پلاکت (پی آر پی)
پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) یک درمان مؤثر برای زخم پای دیابتی مزمن میباشد. پی آر پی یک ترکیب حاوی چندین فاکتور رشد میباشد که مشابه با فرایند طبیعی بهبود زخمها توسط بدن عمل میکند. PRP به دلیل آنکه ماهیتی اوتولوگ دارد (یعنی از خون خود بیمار گرفته میشود) روشی کاملاً ایمن و بیخطر میباشد.
فاکتورهای رشد در واقع پروتئینهایی هستند که نقش بسیار مهمی در ترمیم و بهبودی زخمها در بدن دارند. بدون وجود فاکتورهای رشد فعال، یک زخم دیابتی میتواند در مرحله غیر قابل ترمیم باقی بماند و بهبود خودبهخودی آن شدیداً با مشکل مواجه شود.
درمان با سلولهای بنیادی
یکی از روشهای درمان زخمهای دیابتی که به طور طبیعی بهبود پیدا نمیکنند، استفاده از سلولهای بنیادی میباشد. سلولهای بنیادی نه تنها احتمال بسته شدن و بهبود سریعتر زخم را افزایش میدهند، بلکه تعداد عفونتها و عوارض جانبی، دردهای غیر ضروری و ناتوانی بیمار را نیز کاهش میدهند. به این ترتیب این روش درمانی به نوبه خود میتواند خطر قطع عضو در بیمارانی که به این عوارض بسیار شایع دچار میشوند را کاهش دهد.
درمان با اکسیژن پُرفشار (HBOT)
درمان با اکسیژن پرفشار یک راهکار مکمل مؤثر برای درمانهای مرسوم مورد استفاده جهت زخمهای دیابتی میباشد. این روش از طریق بهبود گردش خون، افزایش تشکیل مویرگهای خونی جدید (رگزایی)، تأمین اکسیژن بیشتر برای بافتهای درگیر زخم و تحریک رشد و توزیع سلولهای بنیادی در محل زخم به ترمیم زخمها و افزایش سرعت بهبودی آنها کمک میکند. علاوه بر آن، درمان با اکسیژن پرفشار به از بین بردن باکتریهای غیر هوازی که عامل ایجاد برخی از وخیمترین عفونتها در زخمهای مزمن هستند، کمک میکند.
کفش افراد دیابتی
کفش مناسب برای بیماران دیابتی، کفش چرمی بند دار، دارای قاب محافظ برای انگشتان پا و حداکثر پاشنه 3سانتی متر و همینطور این کفش باید فضای کافی برای حرکت انگشتان پا داشته باشد و تنگ نباشد. افراد دیابتی برای تهیه این کفش باید به کلینیک های ارتوپدی فنی مراجعه کنند تا اسکن 3بعدی گرفته شده و کفش مخصوص برای آن فرد ساخته شود.
